06 ตุลาคม 2569

Bio-Chemicals คืออะไร? รู้จักเคมีภัณฑ์ชีวภาพ ตัวอย่างใกล้ตัว และบทบาทของ GC

บทบาทสำคัญและประโยชน์มากมายของ Bio-Chemicals

Bio-Chemicals หรือ เคมีภัณฑ์ชีวภาพ คือ เคมีภัณฑ์ที่ผลิตทั้งหมดหรือบางส่วนจากวัตถุดิบที่มาจากทรัพยากรชีวภาพหรือทรัพยากรหมุนเวียน เช่น พืช น้ำมันพืช วัสดุเหลือใช้ทางการเกษตร ตลอดจนวัตถุดิบชีวภาพที่ผ่านการใช้งานแล้ว โดยสามารถนำไปใช้เป็นวัตถุดิบหรือส่วนประกอบสำหรับผลิตภัณฑ์ในหลากหลายอุตสาหกรรม เช่น บรรจุภัณฑ์ สิ่งทอ ยาง และชิ้นส่วนยานยนต์

Bio-Chemicals จึงเป็นหนึ่งในทางเลือกของอุตสาหกรรมที่ช่วยลดการพึ่งพาวัตถุดิบจากฟอสซิล และเปิดโอกาสให้นำทรัพยากรหมุนเวียนหรือวัสดุเหลือใช้กลับมาสร้างมูลค่าใหม่ได้

สำหรับ GC การพัฒนา Bio-Chemicals และ Bio-Polymers เป็นส่วนหนึ่งของการต่อยอดความเชี่ยวชาญด้านเคมีภัณฑ์โดยใช้โรงกลั่นชีวภาพที่พัฒนาขึ้นจากโรงกลั่นที่มีอยู่แล้ว ไปสู่ธุรกิจที่มีมูลค่าสูงและคาร์บอนต่ำ โดยนำศักยภาพของโครงสร้างพื้นฐาน เทคโนโลยี และวัตถุดิบชีวภาพมาพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์ที่สามารถนำไปใช้ต่อในชีวิตประจำวันได้หลากหลายรูปแบบ

Bio-Chemicals คืออะไร? และผลิตจากอะไร?

Bio-Chemicals หรือเคมีภัณฑ์ชีวภาพ หมายถึง เคมีภัณฑ์ที่มีวัตถุดิบตั้งต้นทั้งหมดหรือบางส่วนมาจาก ทรัพยากรชีวภาพ (biological resources) หรือ วัตถุดิบหมุนเวียน (renewable feedstocks) แทนการพึ่งพาวัตถุดิบจากปิโตรเลียมเพียงอย่างเดียว

วัตถุดิบสำหรับการผลิต Bio-Chemicals สามารถมาจากหลายแหล่ง เช่น

พืชและผลผลิตทางการเกษตร
น้ำตาลและแป้งจากพืช
น้ำมันพืชและไขมันจากแหล่งชีวภาพ
วัสดุเหลือใช้หรือผลพลอยได้จากการเกษตร
วัตถุดิบชีวภาพที่ผ่านการใช้งานแล้ว เช่น น้ำมันพืชใช้แล้ว หรือ Used Cooking Oil (UCO)

วัตถุดิบเหล่านี้สามารถผ่านกระบวนการผลิตได้หลายรูปแบบ ทั้งกระบวนการทางชีวภาพ กระบวนการทางเคมี และกระบวนการกลั่นหรือแปรรูปร่วมกับเทคโนโลยีที่มีอยู่เดิม ขึ้นอยู่กับประเภทของวัตถุดิบและผลิตภัณฑ์ที่ต้องการ

ดังนั้น Bio-Chemicals ไม่ได้หมายถึงสารที่ต้อง “สกัดจากธรรมชาติ” เท่านั้น แต่ครอบคลุมถึงเคมีภัณฑ์ที่เกิดจากการนำคาร์บอนจากแหล่งชีวภาพมาพัฒนาเป็นวัตถุดิบสำหรับอุตสาหกรรมด้วย

Bio-Chemicals ต่างจากเคมีภัณฑ์ทั่วไปอย่างไร?

ความแตกต่างสำคัญอยู่ที่แหล่งที่มาของวัตถุดิบ เคมีภัณฑ์แบบดั้งเดิมจำนวนมากผลิตจากวัตถุดิบฟอสซิล เช่น น้ำมันดิบและก๊าซธรรมชาติ ขณะที่ Bio-Chemicals ใช้วัตถุดิบที่มาจากทรัพยากรชีวภาพหรือทรัพยากรหมุนเวียนทั้งหมดหรือบางส่วน

อย่างไรก็ตาม Bio-Chemicals บางประเภทสามารถมีโครงสร้างทางเคมีและคุณสมบัติในการใช้งานเหมือนกับผลิตภัณฑ์ที่ผลิตจากวัตถุดิบฟอสซิลได้ จึงสามารถนำไปใช้ในห่วงโซ่การผลิตและผลิตภัณฑ์ปลายทางเดิมได้ในหลายกรณี

สิ่งสำคัญจึงไม่ใช่เพียงว่า “ผลิตภัณฑ์ทำจากอะไร” แต่รวมถึงการพิจารณาวัตถุดิบ กระบวนการผลิต การใช้งาน และผลกระทบตลอดวัฏจักรชีวิตของผลิตภัณฑ์ด้วย

Bio-Chemicals อยู่ในผลิตภัณฑ์อะไรในชีวิตประจำวันบ้าง?

แม้คำว่า “เคมีภัณฑ์ชีวภาพ” อาจฟังดูเป็นเรื่องไกลตัว แต่ในความเป็นจริง Bio-Chemicals สามารถเป็นวัตถุดิบตั้งต้นของผลิตภัณฑ์หลากหลายประเภทที่อยู่รอบตัวเรา อาทิ

1. บรรจุภัณฑ์และขวดเครื่องดื่ม

เคมีภัณฑ์ชีวภาพบางประเภทสามารถนำไปใช้เป็นวัตถุดิบในการผลิตพลาสติกและ PET สำหรับขวดหรือบรรจุภัณฑ์ โดยมีการใช้วัตถุดิบจากแหล่งชีวภาพเข้ามาทดแทนวัตถุดิบจากฟอสซิลบางส่วน

2. เสื้อผ้าและเส้นใย

วัตถุดิบอย่าง Bio-PTA และ Bio-MEG สามารถนำไปต่อยอดสู่การผลิต Polyester ซึ่งพบได้ในเสื้อผ้า เส้นใย และสิ่งทอหลายประเภท

3. ยางรถยนต์

Bio-Butadiene หรือ Bio-BD สามารถใช้เป็นวัตถุดิบในอุตสาหกรรมยางสังเคราะห์ ซึ่งมีการนำไปใช้ผลิตยางรถยนต์และผลิตภัณฑ์ยางประเภทต่าง ๆ

4. รองเท้ากีฬา

ยางสังเคราะห์ที่มี Butadiene เป็นส่วนประกอบถูกนำไปใช้ในผลิตภัณฑ์ เช่น พื้นรองเท้าและอุปกรณ์กีฬา การพัฒนา Bio-BD จึงเป็นอีกทางเลือกหนึ่งในการเพิ่มสัดส่วนวัตถุดิบจากแหล่งชีวภาพในผลิตภัณฑ์เหล่านี้

5. บรรจุภัณฑ์แข็ง ของใช้ และชิ้นส่วนยานยนต์

Bio-Propylene สามารถนำไปใช้ต่อยอดในผลิตภัณฑ์ที่หลากหลาย ตั้งแต่บรรจุภัณฑ์ชนิดแข็ง ของเล่น ไปจนถึงชิ้นส่วนยานยนต์

จึงอาจกล่าวได้ว่า Bio-Chemicals ไม่ได้เป็นเพียงผลิตภัณฑ์ในระดับอุตสาหกรรม แต่เป็นหนึ่งใน “วัตถุดิบต้นทาง” ที่สามารถเดินทางผ่านห่วงโซ่การผลิตจนกลายเป็นผลิตภัณฑ์ที่ผู้บริโภคพบเห็นและใช้งานอยู่ทุกวัน

GC พัฒนา Bio-Chemicals อย่างไร?

GC ต่อยอดความเชี่ยวชาญและโครงสร้างพื้นฐานด้านการกลั่นและปิโตรเคมี เพื่อพัฒนา Biorefinery หรือการใช้กระบวนการกลั่นและแปรรูปวัตถุดิบจากแหล่งชีวภาพให้เป็นผลิตภัณฑ์ที่มีมูลค่าเพิ่ม

หนึ่งในแนวทางที่ GC นำมาใช้ คือการนำ น้ำมันพืชใช้แล้ว (Used Cooking Oil: UCO) กลับมาเป็นวัตถุดิบ ผ่านกระบวนการผลิตเพื่อเปลี่ยนคาร์บอนจากแหล่งชีวภาพให้สามารถเข้าสู่ห่วงโซ่การผลิตเคมีภัณฑ์และพอลิเมอร์ได้

แนวทางดังกล่าวทำให้ของที่ผ่านการใช้งานแล้วอย่างน้ำมันพืชใช้แล้วสามารถถูกนำกลับมาสร้างคุณค่าใหม่ และต่อยอดไปสู่ผลิตภัณฑ์สำหรับหลายอุตสาหกรรม

ทำไม Bio-Chemicals จึงมีความสำคัญต่ออุตสาหกรรมในอนาคต?

ลดการพึ่งพาวัตถุดิบจากฟอสซิล

การใช้วัตถุดิบหมุนเวียนหรือวัตถุดิบชีวภาพช่วยเพิ่มทางเลือกด้านแหล่งวัตถุดิบ และลดการพึ่งพาทรัพยากรฟอสซิลเพียงอย่างเดียว

สร้างมูลค่าใหม่จากทรัพยากรที่มีอยู่

วัตถุดิบบางประเภท เช่น น้ำมันพืชใช้แล้วหรือวัสดุชีวภาพเหลือใช้ สามารถนำกลับเข้าสู่กระบวนการผลิตและพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์ที่มีมูลค่าสูงขึ้นได้

รองรับความต้องการวัสดุคาร์บอนต่ำ

หลายอุตสาหกรรมกำลังมองหาวัตถุดิบและวัสดุทางเลือกที่สามารถช่วยลดการพึ่งพาคาร์บอนจากแหล่งฟอสซิล ทำให้ Bio-Chemicals และ Bio-Polymers มีบทบาทมากขึ้นในห่วงโซ่อุปทาน

ต่อยอดสู่ผลิตภัณฑ์ที่หลากหลาย

Bio-Chemicals ไม่ได้จำกัดอยู่เพียงผลิตภัณฑ์ชนิดใดชนิดหนึ่ง แต่สามารถเป็นวัตถุดิบสำหรับอุตสาหกรรมตั้งแต่บรรจุภัณฑ์ สิ่งทอ ยาง ยานยนต์ ไปจนถึงสินค้าอุปโภคบริโภค

อย่างไรก็ตาม ผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อมของผลิตภัณฑ์ Bio-based ควรพิจารณาจากหลายปัจจัยตลอดวัฏจักรชีวิต ทั้งแหล่งวัตถุดิบ กระบวนการผลิต การขนส่ง การใช้งาน และการจัดการหลังการใช้งาน ไม่ควรพิจารณาจากการเป็น Bio-based เพียงปัจจัยเดียว

Bio-Chemicals กับการเปลี่ยนผ่านสู่เศรษฐกิจคาร์บอนต่ำ

การเปลี่ยนผ่านของอุตสาหกรรมเคมีไม่ได้หมายถึงการแทนที่วัตถุดิบเดิมทั้งหมดในทันที แต่หมายถึงการพัฒนาทางเลือกเพิ่มเติม ทั้งในด้านวัตถุดิบ เทคโนโลยี และกระบวนการผลิต เพื่อให้ภาคอุตสาหกรรมสามารถสร้างผลิตภัณฑ์ที่ตอบโจทย์การใช้งาน ควบคู่กับการจัดการทรัพยากรและคาร์บอนอย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น

Bio-Chemicals จึงเป็นหนึ่งในองค์ประกอบของการเปลี่ยนผ่านดังกล่าว เพราะช่วยเชื่อมโยงทรัพยากรชีวภาพและทรัพยากรหมุนเวียนเข้ากับห่วงโซ่อุตสาหกรรมเคมีที่มีอยู่เดิม

สำหรับ GC การพัฒนา Bio-Chemicals, Bio-Polymers และ Biorefinery เป็นส่วนหนึ่งของการต่อยอดองค์ความรู้และความเชี่ยวชาญด้านเคมีภัณฑ์ เพื่อเพิ่มทางเลือกของวัสดุสำหรับภาคอุตสาหกรรม และสนับสนุนการเปลี่ยนผ่านสู่ธุรกิจที่มีมูลค่าสูงและคาร์บอนต่ำในระยะยาว

แหล่งที่มาของข้อมูล