ตามเส้นทางของขวดหนึ่งใบไปกับ GC YOUเทิร์น แล้วจะรู้ว่า “แยกแล้ว ไปต่อได้จริง”

เวลาเราดื่มน้ำหมดแล้ว
ทิ้งขวดพลาสติกใช้แล้วลงถังคัดแยก เคยสงสัยมั๊ยว่า
หลังจากนั้น ขวดใบนั้นจะไปไหนต่อ?
ถูกเอาไปกองรวมกันมั๊ย
ถูกรีไซเคิลจริงรึเปล่า
หรือสุดท้ายจะกลับไปจบที่กองขยะเหมือนเดิม?

การชวนให้คนแยกทิ้งขยะจะมีความหมาย ก็ต่อเมื่อสิ่งที่เราแยก “มีทางไปต่อ” ที่ชัดเจน นี่คือหนึ่งในโจทย์ที่ GC YOUเทิร์น แพลตฟอร์มบริหารจัดการพลาสติกใช้แล้วของ GC พยายามทำให้เกิดขึ้น ด้วยการเชื่อมคนที่ช่วยกันแยก จุดรับพลาสติก ระบบรวบรวม พาร์ทเนอร์ ชุมชน และปลายทางด้านรีไซเคิลและอัพไซเคิลเข้าด้วยกัน เพื่อให้พลาสติกใช้แล้วไม่ต้องจบอยู่ที่คำว่า “ขยะ” แต่มีโอกาสกลับมาเป็นทรัพยากรอีกครั้ง หรือ พูดง่าย ๆ คือตั้งแต่การแยก – รวบรวม - รีไซเคิล – กลับมาเป็นวัตถุดิบ - ขึ้นรูปเป็นผลิตภัณฑ์ใหม่ – ใช้ประโยชน์อีกครั้ง นี่คือภาพของ Closed Loop ที่จริงๆ แล้ว จุดเริ่มต้นของลูปอาจอยู่ในมือของเรานี่เอง

จากขวดหนึ่งใบถูกขยายไปเป็นเครือข่ายของคนหลายมือ GC YOUเทิร์น ไม่ได้ทำงานอยู่เพียงลำพัง

ตลอดเส้นทางที่ผ่านมา มีพันธมิตรกว่า 180 องค์กร ครอบคลุมตั้งแต่ภาครัฐ ภาคธุรกิจ มหาวิทยาลัย โรงเรียน โรงพยาบาล ไปจนถึงชุมชน พร้อมจุดทิ้งพลาสติกใช้แล้วกว่า 400 จุด แต่ละคนมีบทบาทไม่เหมือนกัน บางคนช่วยแยก บางองค์กรเปิดพื้นที่ให้ตั้งจุดทิ้ง บางพาร์ทเนอร์ช่วยรวบรวม บางชุมชนสร้างระบบจัดการขยะของตัวเอง และบางความร่วมมือพาพลาสติกใช้แล้วไปไกลกว่าการรีไซเคิล ด้วยการทำให้มันกลับมาเป็นของที่เราได้เห็น ได้ใช้ และจับต้องได้ เมื่อหลายมือช่วยกัน พลาสติกที่เคยถูกมองว่า “หมดประโยชน์แล้ว” จึงมีโอกาสกลับเข้าสู่ระบบอีกครั้ง

ตั้งแต่ปี 2020 ถึงปลายปี 2025 มีพลาสติกใช้แล้วประมาณ 122,000 ตัน ถูกนำกลับเข้าสู่กระบวนการรีไซเคิลและอัพไซเคิลผ่านเครือข่ายและระบบที่เกี่ยวข้อง ตัวเลขนี้ไม่ได้บอกแค่ว่าเราเก็บพลาสติกได้มากแค่ไหน แต่มันบอกว่า มีคนจำนวนมากกำลังช่วยกันไม่ปล่อยให้พลาสติกจบลงที่คำว่า “ขยะ”

หลังจากถูกแยก..ขวดพลาสติกใช้แล้วจะถูกส่งต่อไปไหน?

หนึ่งในปลายทางสำคัญคือ ENVICCO โรงงานผลิตเม็ดพลาสติกรีไซเคิลสูงของ GC ขวด PET และบรรจุภัณฑ์ HDPE ใช้แล้ว สามารถถูกนำมาแปรรูปเป็นเม็ดพลาสติกรีไซเคิลคุณภาพสูง เช่น PCR PET Food Grade และ PCR HDPE ก่อนกลับไปเป็นวัตถุดิบสำหรับผลิตภัณฑ์ใหม่ เพราะฉะนั้น ขวดน้ำหรือขวดนมที่เราดื่มหมดแล้ว อาจไม่ใช่จุดจบของพลาสติกชิ้นนั้น แต่สามารถถูกนำกลับมารีไซเคิลเป็นวัตถุดิบสำหรับผลิตภัณฑ์ชิ้นใหม่ได้ นี่คือเหตุผลว่าทำไมการแยกตั้งแต่ต้นทางถึงสำคัญ เพราะถ้าเราแยกถูก พลาสติกก็มีโอกาสถูกพากลับเข้าสู่ลูปได้ง่ายขึ้น

บางขวดไม่ได้กลับมาเป็นขวด แต่กลับมาเป็น “ประโยชน์” อีกเส้นทางที่ทำให้เรื่อง Circular Economy เห็นภาพชัดมากขึ้น คือการ Upcycling

• ขวด PET กว่า 10,500 ขวด ที่เด็กๆ ช่วยกันแยก ถูกนำมา Upcycling เป็นกระเป๋านักเรียน 500 ใบ ผ่านความร่วมมือของ GC YOUเทิร์น และ MBK
• ฝาขวดกว่า 50,000 ฝา น้ำหนัก 206 กิโลกรัม จากลูกบ้านและพนักงานแสนสิริ ถูกนำกลับมาเป็น เครื่องเล่นสไลเดอร์อุโมงค์ ใน 3 โครงการนำร่อง
• ส่วนขวด PET ภายใต้โครงการ “มือวิเศษกรุงเทพฯ” ถูก Upcycling เป็น เสื้อกั๊กสะท้อนแสง สำหรับพนักงานรักษาความสะอาดของกรุงเทพมหานคร โดยใช้ขวดน้ำประมาณ 11 ใบต่อเสื้อกั๊ก 1 ตัว

สิ่งที่ครั้งหนึ่งเราเคยถืออยู่ในมือ จึงอาจกลับมาเป็นกระเป๋าของเด็ก เครื่องเล่นในชุมชน เสื้อกั๊กของคนที่ดูแลเมือง หรือวัตถุดิบของผลิตภัณฑ์ชิ้นใหม่ได้อีกครั้ง

วันนี้ Circular Economy ไม่ได้หมุนแค่พลาสติก

สิ่งที่น่าสนใจคือ คุณค่าของระบบนี้ไม่ได้เกิดเฉพาะกับพลาสติก ที่ Community Waste Hub ศูนย์บริหารและจัดการขยะรีไซเคิลครบวงจรของชุมชน อาทิ ชุมชนวัดชากลูกหญ้า ซึ่งถือเป็นชุมชนต้นแบบแห่งแรกของ จ.ระยอง เปลี่ยนขยะให้มีมูลค่าและสร้างรายได้ให้คนในชุมชน และการจัดการขยะช่วยสร้างระบบให้คนในพื้นที่เข้ามามีส่วนร่วม ตั้งแต่คัดแยก รวบรวม บันทึกข้อมูล ไปจนถึงส่งต่อวัสดุรีไซเคิล ตลอดระยะเวลาการดำเนินโครงการตั้งแต่ปี 2563 จนถึงปี 2568 สามารถรวบรวมและลดปริมาณขยะพลาสติกสู่หลุมฝังกลบได้มากกว่า 1,150 ตัน สร้างรายได้ให้ชุมชนมากกว่า 33.6 ล้านบาท ช่วยลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกได้สูงถึง 2,064.60 ตันคาร์บอนไดออกไซด์เทียบเท่า

ผลที่เกิดขึ้นจึงไม่ได้มีแค่ขยะที่ลดลง แต่ยังมีทั้ง รายได้ งาน ความรู้ และระบบที่ชุมชนสามารถนำไปต่อยอดได้ด้วยตัวเอง บางครั้งสิ่งที่ถูกหมุนกลับมา จึงไม่ใช่แค่วัสดุ แต่คือคุณค่าที่เกิดขึ้นกับผู้คน

จากจุดเริ่มต้นที่ศูนย์จัดการขยะแห่งแรก วันนี้ได้เติบโตและขยายผลอย่างเป็นรูปธรรมภายในประเทศ จนมีศูนย์บริหารและจัดการขยะรีไซเคิลมากถึง 15 ศูนย์ ครอบคลุม 5 จังหวัด (ระยอง ชลบุรี นครปฐม สมุทรปราการ และปราจีนบุรี) โดย GC ยังคงมุ่งมั่นทำหน้าที่เป็นพี่เลี้ยงและที่ปรึกษาทางเทคนิคเพื่อส่งต่อโมเดลความสำเร็จนี้ให้แก่ภาคธุรกิจและเทศบาลท้องถิ่นทั่วประเทศ

แยกแล้ว ไปต่อได้จริง

Circular Economy อาจฟังดูเป็นเรื่องใหญ่ แต่จริงๆ แล้ว จุดเริ่มต้นอาจเริ่มจากขวดหนึ่งใบ มือหนึ่งคู่ และการตัดสินใจว่า “แยกก่อนทิ้ง” จากนั้น GC YOUเทิร์น ทำหน้าที่เชื่อมมือของเราเข้ากับพาร์ทเนอร์ ชุมชน ระบบรีไซเคิล และ ENVICCO เพื่อให้สิ่งที่ เราแยกไว้มีเส้นทางไปต่อ เพราะท้ายที่สุด ความสำเร็จของการจัดการพลาสติกอาจไม่ได้วัดแค่ว่า เก็บได้กี่ตัน แต่อยู่ที่ว่า พลาสติกที่เราไม่ปล่อยให้สูญเปล่า สามารถกลับมาสร้างคุณค่าให้คน ชุมชน และเมืองของเราได้มากแค่ไหน และทั้งหมดนี้ อาจเริ่มจากขวดใบเดียวที่เราเลือก “แยก” วันนี้ก็ได้